Maddi Hata Kaynaklı Taraf Değişikliği

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2023/13746 Esas ve 2023/18101 Karar sayılı içtihadı ile çeşitli Bölge Adliye Mahkemesi kararlarında, maddi hata kaynaklı taraf değişikliği taleplerinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 124/3. maddesi kapsamında değerlendirildiği görülmektedir. Bu kararlara göre, maddi hata nedeniyle tarafın yanlış gösterilmesi, gerçek anlamda bir taraf değişikliği olmayıp, yalnızca şekli bir düzeltme işlemidir.

Örneğin, bir şirketin unvanında “AŞ” yerine “Ltd. Şti.” yazılması gibi yazım hataları maddi hata olarak kabul edilmekte ve bu hataların düzeltilmesi için karşı tarafın muvafakatine gerek bulunmamaktadır (Adana BAM 10. HD, 2022/1686 Esas, 2024/481 Karar). Ayrıca, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi’nin çeşitli dairelerince verilen kararlarda (3. HD, 2021/1569 Esas, 2022/739 Karar; 17. HD, 2018/478 Esas, 2020/2101 Karar; 21. HD, 2020/766 Esas, 2020/2585 Karar), maddi hataya dayalı taraf değişikliği taleplerinin dürüstlük kuralına aykırı olmaması halinde, HMK 124. maddesi uyarınca hakim tarafından kabul edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Özellikle, yanlış unvan belirtilmesi gibi durumlarda, hatanın düzeltilmesi için yargılamanın gerçek tarafla devam etmesi gerektiği, aksi yöndeki uygulamaların (örneğin, yürürlükte olmayan HUMK hükümlerine dayanılarak ıslahla taraf değişikliği yapılamayacağının kabulü) hatalı olacağı belirtilmiştir.Sonuç olarak, maddi hata kaynaklı taraf değişikliği, HMK 124/3. maddesi çerçevesinde, karşı tarafın rızasına gerek olmaksızın ve dürüstlük kuralına uygun şekilde düzeltilmesi gereken şekli bir işlem olarak değerlendirilmektedir. Bu yaklaşım, yargılama süreçlerinde usuli hataların giderilmesini ve adil bir yargılamanın sağlanmasını amaçlamaktadır.

 Esas No; 2023/13746

Karar No : 2023/18101

Maddi hatadan kaynaklanan değişiklik talebi, her ne kadar 6100 sayılı Kanun’un 124 üncü maddesinde iradi taraf değişikliği başlığı altında düzenlenmiş ise de, esasında gerçek anlamda bir taraf değişikliği değildir. Zira bu durumda yeni bir tarafın yargılamaya dâhil edilmesi söz konusu değildir. Maddi bir hata nedeniyle tarafın değiştirilmesinden kastedilen, esasen yalnızca şekli bir düzeltme işlemi olup, maddi hukuka ilişkin bir dayanak noktasına sahip değildir. Burada daha ziyade, dava dilekçesinin hazırlanması sırasında, bir tarafın sehven (hata ile) yanlış gösterilmesi durumunda, oluşan maddi hatanın, tarafın isim veya ünvanında şekli bir düzeltme yapılarak giderilmesi söz konusudur. Örneğin davalı olarak gösterilmek istenen şirketin ünvanı “AŞ” olduğu hâlde, “ Ltd. Şti.” yazılması yazım hatası sonucu oluşmuşsa maddi hata olarak kabul edilmelidir .

DOSYA NO : 2022/1686

KARAR NO : 2024/481

 Diğer taraftan davalının ticaret unvanının hatalı yazılması, sonrasında HMK.nun 124/3. Maddesi uyarınca iradi taraf değişikliği yapılması dürüstlük kuralına aykırı olmayıp maddi hatadan kaynaklandığından karşı tarafın muvafakatine gerek yoktur.

Buna göre  açılan davadaki taraf yanılgısının maddi hataya dayalı olduğu anlaşılmakla bu  hatanın karar başlığının düzeltilmesi yoluyla giderilmesi mümkün görülmüştür.

   İSTANBUL 

HMK’nın 124/3. maddesi uyarınca maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hakim tarafından kabul edilir. Somut olayda, dava dilekçesinde davalı olarak …AŞ gösterilmişse de, davacı taraf ön inceleme tarihinde sunduğu dilekçe ile anılan şirketin maddi hataya dayalı olarak davalı gösterildiğini, davalı şirketin unvanını :… AŞ olarak düzelttiklerini beyan etmiştir. Buna göre tarafın maddi hataya dayalı olarak yanlış gösterildiği anlaşıldığından mahkemece dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebinin HMK’nın 124. maddesi uyarınca kabulü ile yargılamaya gerçek tarafla devam etmesi gerekirken, yürürlükte olmayan HUMK esas alınarak ıslahla taraf değiştirilemeyeceği şeklindeki kabul doğru olmamıştır.